Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerin kimliklendirilmesi ve kayıt altına alınması, son yıllarda hem Hayvanları Koruma Kanunu'ndaki değişikliklerle hem de Tarım ve Orman Bakanlığı'nın uygulamalarıyla kliniklerin gündelik işinin parçası oldu. Bu kayıtların tutulduğu sistemin adı PETVET'tir. Bu yazı PETVET'in ne olduğunu, hangi kayıtların hangi anda gündeme geldiğini ve sorumluluğun nasıl paylaşıldığını genel hatlarıyla anlatıyor.
PETVET nedir?
PETVET, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ev ve süs hayvanlarının kimlik ve kayıt bilgilerini tuttuğu elektronik sistemdir. Hayvanın kimliği mikroçip numarasına bağlanır; sahip bilgisi, tür, ırk, cinsiyet, doğum tarihi gibi kimlik bilgilerinin yanında kuduz aşısı gibi belirli uygulamalar ile sahiplik değişikliği, kayıp ve ölüm gibi olaylar da bu sisteme işlenir. Sisteme erişim yetkili kullanıcılarla, başta kayıt işlemini yapan veteriner hekimlerle sınırlıdır.
Hangi kayıtlar, hangi anda?
| Olay | Klinikte ne olur | PETVET'e işlenen |
|---|---|---|
| Kimliklendirme | Hayvana mikroçip uygulanır ya da çipli hayvan ilk kez kaydedilir | Mikroçip no, hayvanın kimlik bilgileri, sahip bilgisi |
| Kuduz aşısı | Aşı uygulanır; ürün, seri ve lot kayda geçer | Aşı bilgisi ve uygulama tarihi |
| Sahiplik değişikliği | Hayvan başka bir kişiye devredilir, ya da barınaktan sahiplendirilir | Yeni sahip bilgisi |
| Kayıp | Sahip hayvanının kaybolduğunu bildirir | Kayıp bildirimi |
| Ölüm | Hayvan ölür ya da ötanazi uygulanır | Ölüm bildirimi |
Hangi işlemin hangi süre içinde ve kim tarafından girileceği, hangi belgelerin istendiği ve sahibe verilecek kimlik belgesinin biçimi Bakanlığın güncel düzenlemeleri ve duyurularıyla belirlenir; ayrıntılar doğrulanmalıdır.
Sorumluluk kimde?
Hayvan sahibi
Hayvanları Koruma Kanunu (5199 sayılı Kanun) sahipli hayvanın sahibine bakım ve sorumluluk yükler. Kanunda yapılan değişikliklerle sahipli kedi ve köpeklerin kimliklendirilip kayıt altına alınması bir yükümlülük haline getirildi. Kimliklendirme için hayvanını yetkili bir veteriner hekime götürmek, adres ve iletişim bilgilerini doğru vermek, sahiplik değişikliği ve kayıp gibi durumları bildirmek sahibin tarafıdır. Yükümlülüğün kapsamı, süreleri ve yaptırımları doğrulanmalıdır.
Veteriner hekim
Kayıt işlemini yapan hekim, yaptığı uygulamayı doğru ve zamanında sisteme işlemekle yükümlüdür: takılan mikroçipin numarası, uygulanan kuduz aşısının ürün ve seri bilgisi, sahibin kimlik ve iletişim bilgisi. Bu bilgiler hayvanın kimliğinin ve aşı durumunun resmî kaydıdır; hatalı ya da eksik giriş, seyahatten kayıp hayvanın sahibine ulaşılmasına kadar birçok yerde sorun çıkarır.
Klinik
Kayıt kişisel bir iş gibi görünse de pratikte kliniğin düzenine bağlıdır. Yoğun bir günde çipi takan tekniker, aşıyı yapan hekim ve sahibin TCKN'sini alan resepsiyon farklı kişiler olabilir. Kaydın girilip girilmediğini kimse bilmiyorsa sorumluluk havada kalır.
Neden sık unutulur?
- İşlem muayene odasında, kayıt başka bir ekranda ve başka bir oturumda yapılır.
- Sahibin kimlik bilgisi o an eksiktir; "sonra gireriz" denir.
- Aşının seri ve lot numarası kutudan elle yazılır; kutu atılınca bilgi kaybolur.
- Sahiplik değişikliği, kayıp ve ölüm gibi olaylar muayene dışında, telefonda öğrenilir.
Klinikte pratik takip
Resmî sisteme kayıt sizin oturumunuzla ve sizin sorumluluğunuzda yapılır. PETVET'in özel yazılım firmalarına açık bir veri gönderme arayüzü olmadığı için hiçbir klinik programı bu kaydı sizin yerinize güvenle yapamaz. Yapılabilecek olan, kaydı doğduğu anda yakalamak ve girilene kadar görünür tutmaktır:
- Mikroçip girildiğinde, kuduz aşısı uygulandığında, sahiplik devri, kayıp ya da ölüm işaretlendiğinde bir "girilecek kayıt" açılsın.
- Kayıtta portala girilecek alanlar hazır dursun: mikroçip, tür, ırk, cinsiyet, doğum tarihi, aşı ürünü, seri ve lot.
- Kayıt için kliniğin belirlediği son tarih izlensin; yaklaşınca uyarı versin.
- Girildiğinde kim girdi, ne zaman girdi ve resmî numara hayvanın kaydına yazılsın.
Vetikra'daki resmî kayıt kuyruğu bu dört adımı uygular. Aşının seri ve lot bilgisi kutudaki karekoddan okunduğu için elle yazılmaz.
Sahibin kişisel verisi
PETVET sahip kaydı için alınan TCKN, sahibin kişisel verisidir. Klinik bu bilgiyi yalnız kayıt amacıyla ve gerektiği kadar tutmalı, yetkisiz kişilere göstermemelidir. Vetikra'da TCKN isteğe bağlıdır, şifreli saklanır, ekranda son dört hanesi görünür ve tamamını açan kişi erişim kaydına yazılır.
Kaynaklar
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve değişiklikleri
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
- Tarım ve Orman Bakanlığı ev ve süs hayvanlarının kimliklendirilmesi ve kaydına ilişkin düzenlemeler ve duyurular (güncel metin doğrulanmalı)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Hukuki danışmanlık değildir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayın tarihindeki genel mevzuat çerçevesine dayanır. Mevzuat ve Bakanlık uygulamaları değişebilir; "doğrulanmalı" diye işaretlenen noktalar ve somut durumunuz için resmî metne, Tarım ve Orman Bakanlığı duyurularına ve bir hukukçuya başvurun.